Blog

Jakość powietrza – przewodnik dla dociekliwych

Smog w Krakowie, przekraczane normy w Katowicach, Warszawie, Łodzi, zadymione Południe Polski – o tym, że mamy problem z jakością powietrza coraz częściej i głośniej się mówi. Co tak naprawdę nas truje, kto i jak bada polskie powietrze i dlaczego warto nauczyć się czytać wyniki tych badań. Sami zobaczcie.

Jak możesz sprawdzić jakość powietrza

Jakość powietrza w Polsce jest badana w trybie ciągłym. Badają przede wszystkim automatyczne stacje pomiarowe w których dany rodzaj zanieczyszczeń mierzony jest w sposób ciągły. Wyniki pozyskiwane są w trybie „on-line” jako średnie z jednej godziny. Niektóre stacje pomiarowe prowadzą także pomiary manualne, których wyniki podawane są jako średnie dobowe. Żeby określić jakość powietrza dla miejsc, gdzie nie ma  stacji pomiarowych, stosuje się szacunki i modele matematyczne. .Listę stacji i mapę ich pomiarów można znaleźć na stronach  Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska oraz w stworzonej przez GIOŚ aplikacji mobilnej Jakość Powietrza w Polsce. Określając stan jakości powietrza  za okres podstawowy pomiarów przyjmujemy cały rok.(Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2012 r., poz. 1031)

Oprócz oficjalnych pomiarów można też indywidualnie sprawdzać jakość powietrza w pomieszczeniu osobistym Sensorem Kaiterra Laser Egg 2. 

Co to znaczy zanieczyszczone powietrze

Badając skład powietrza zwraca się uwagę przede wszystkim na składniki szkodliwe . Zbierane dane dotyczą stężeń pyłu PM10, pyłu PM2,5, dwutlenku siarki (SO2), dwutlenku azotu (NO2), tlenku węgla (CO), benzenu (C6H6) i ozonu (O3). Warto przy tym zaznaczyć, że nie wszystkie szkodliwe substancje monitorowane są w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska. Pomiary dotyczą jedynie tych składników powietrza, dla których w dyrektywie CAFE (2008/50/WE) określono standardy jakości powietrza.

  • Pył PM10 mieszanina cząstek substancji organicznych i nieorganicznych zawieszonych w powietrzu. Pył może zawierać substancje toksyczne(wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, metale ciężkie oraz dioksyny i furany).
  • Pył PM2,5 -cząstki o średnicy mniejszej niż 2,5 mikrometra, docierające do górnych dróg oddechowych, płuc oraz przenikające do krwi.
  • SO2 – dwutlenek siarki to bezbarwny gaz silnie drażniący drogi oddechowe trujący dla zwierząt i szkodliwy dla roślin. Wchodzi w reakcję z parą wodną zawartą w powietrzu czego skutkiem jest powstawanie kwaśnych deszczów. SO2 to również główny składnik smogu w aglomeracjach miejskich.
  • NO2dwutlenek azotu to silnie toksyczny gaz wpływający w sposób szkodliwy na roślinność i zdrowie ludzkie. Jego głównym źródłem jest transport drogowy.
  • CO – tlenek węgla powstaje w trakcie procesów spalania przy niedoborze tlenu. Jego źródła należy szukać w pożarach lasów, przemyśle energetycznym, hutniczym i chemicznym oraz w procesie spalania paliw w pojazdach samochodowych, kotłach domowych opalanych węglem.
  • C6H6 – benzen, otrzymywany z ropy naftowej jest toksyczny i rakotwórczy.  
  • O3 – ozon to o drażniący gaz będący jednym ze składników smogu fotochemicznego.

Skala jakości powietrza

W Polsce oficjalne dane podawane są w postaci indeksu – sześciostopniowej skali odnoszącej się do potencjalnego wpływu zanieczyszczeń na zdrowie. Warto przy tym pamiętać jakie są poziomy jakości powietrza oraz jakie są zalecenia dla mieszkańców na każdym z poziomów. Wyróżniamy poziom bardzo zły, zły, dostateczny, umiarkowany, dobry, bardzo dobry.

O czym trzeba wiedzieć sprawdzając jakość powietrza

Po pierwsze, patrząc na tę skalę trzeba pamiętać, że jest ona ustalana indywidualnie. To znaczy, że Polska definiuje “dobre” powietrze i “złe” powietrze po swojemu. Przykładowo, rekomendacja WHO na temat “dobrego” stężenia PM 10 to 20, tymczasem w polskiej skali poziom 140 jest uznany za akceptowany. Po drugie, warto wiedzieć, że dopiero po określonej ilości dni przekroczonego poziomu norm jakości powietrza polskie instytucje są zobowiązane do alarmowania mieszkańców. Przykładowo,  dla pyłu zawieszonego PM10  dopuszczalna liczby dni wynosi 35, przekroczenie następuje z datą wystąpienia 36-tego dnia przekroczenia normy dobowej. Oznacza to, że nastąpił 36 – ty dzień, począwszy od początku roku, podczas którego przekroczono średniodobowe stężenie pyłu wynoszące 200 μg/m3.   (Więcej informacji o dopuszczalnych normach danych substancji odnaleźć można w  Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu.)

Co z tego wynika?

Ano nasze płuca, układ krwionośny i odpornościowy nie rozróżniają, czy to 32, czy 36 dzień podwyższonego stężenia np. PM10, a  przekroczenia poszczególnych norm mają niestety konkretne konsekwencje dla naszego zdrowia, samopoczucia, jakości i długości życia.

Poziomy dopuszczalne i alarmowe

Po zmianach polskiego prawa wprowadzonego w 2012 roku, Wojewódzkie Centrum Zarządzania Kryzysowego może ogłaszać stosowne alerty dotyczące ryzyka przekroczeń lub przekroczenia odpowiednich norm jakości powietrza. Warto przy tym zwrócić uwagę, na różnicę między poziomem docelowym, dopuszczalnym i alarmowym danej substancji w powietrzu. Poziom alarmowy to ten, po przekroczeniu którego w wyniku krótkotrwałego narażenia mogą wystąpić od razu negatywne skutki zdrowotne. Co robić?

Koniecznie zainteresuj się jakością powietrza w swojej okolicy. Może stąd migreny, alergia, astma, duszności, czy choroby krążenia w Twojej rodzinie? Śledząc, albo wykonując samodzielnie pomiary jakości powietrza i rozumiejąc ich wyniki masz szansę zareagować. Zrezygnować ze spaceru z dzieckiem, czy sportu na świeżym powietrzu, założyć maskę antysmogową, włączyć oczyszczacz powietrza. Wobec smogu i tzw. niskiej emisji nie można być biernym, szkoda na to życia i zdrowia. 

Tagi: , , , ,

Komentarze

Dodaj komentarz